‘අපි හැමෝම තේරුම් ගන්න ඕනේ ‘මට හිතෙන දේ’ නෙවෙයි ‘දත්ත මගින් පෙන්වන දේ’ මත තීරණ ගන්න.’
පහුගිය දවස්වල අපේ රටට බලපාපු දරුණු ගංවතුර තත්ත්වයත් එක්ක අපිට ලොකු පාඩම් කිහිපයක්ම ඉගෙන ගන්න ලැබුණා. සාමාන්යයෙන් විපතක් වෙද්දී අපේ රටේ මිනිස්සු තීරණ ගන්නේ තමන්ට ‘හිතෙන’ දේ හෝ කලින් තිබුණු ‘අත්දැකීම්’ මතයි. ‘මීට කලින් මෙහෙම වුණාට වතුර ගෙට ආවේ නැහැ’, ‘තව ටිකක් බලමු, ඔය වතුර බැහැලා යයි’ වගේ හැඟීම් මත පදනම් වුණු තීරණ නිසා අවසානයේදී ජීවිත සහ දේපල විශාල ප්රමාණයක් අපිට අහිමි වෙනවා.
හැබැයි මේ වතාවේ අපිට දකින්න ලැබුණු විශේෂත්වය තමයි අපේ රටේ දක්ෂ තරුණ තරුණියන් නිර්මාණය කරපු තාක්ෂණික මෙවලම් නිසා මේ විපතට ඉතාම කාර්යක්ෂම විදියට මුහුණ දෙන්න අපිට අවස්ථාව ලැබීම.
ගංවතුර කළමනාකරණය සහ සහන සේවා සැපයීමේදී මේ වතාවේ වෙබ් අඩවි කිහිපයක් ඉතාම වටිනා මෙහෙවරක් කළා.
- මුලින්ම, Rivernet.lk ගැන කතා කළොත් ඒක ගංගාවල ජල මට්ටම ඒ වෙලාවෙම (Real-time) පෙන්වන පද්ධතියක්. මෙතනදී තිබුණු ලොකුම ප්රශ්නය තමයි දත්ත (Data) මගින් අනතුර පැහැදිලිව පෙන්වද්දීත් සමහර අය ඒක විශ්වාස නොකිරීම. ගොඩක් අය මේ වගේ පද්ධතියක් තියෙනවා කියලා දැනගෙන හිටියේ නැහැ. තවත් සමහරු තමන්ට කලින් එවැනි අත්දැකීමක් නොතිබුණු නිසා දත්ත පෙන්වන අනතුර නොසලකා හැරලා නිවෙස්වලම රැඳී සිටියා. අපි තේරුම් ගන්න ඕනේ, දැන් කාලගුණ රටාවන් වෙනස් වෙලා තියෙන නිසා අපේ ‘අත්දැකීම්වලට’ වඩා සෙන්සර් මගින් ලබා දෙන දත්ත විශ්වාස කිරීමෙන් තමයි ඉතාම කාර්යක්ෂම විදියට අපේ ජීවිත බේරාගන්න පුළුවන් වෙන්නේ කියලා.
- ඊළඟට Road-lk.org වෙබ් අඩවිය මේ වෙලාවේ විශාල හයියක් වුණා. ගංවතුර නිසා යට වුණු පාරවල්, නාය යෑම් සහ පාලම් කැඩී ගිය තැන් ගැන නිවැරදි තොරතුරු මේ හරහා ලබා දුන්නා. සහන කණ්ඩායම්වලට තමන්ගේ ගමන් මාර්ග ඉතාම කාර්යක්ෂම විදියට සැලසුම් කරන්නත් අනතුරුදායක පාරවල් මගහරින්නත් මේ දත්ත නිසා හැකියාව ලැබුණා.
- ඒ වගේම සහන සේවා සම්බන්ධීකරණය කරන්න Floodsupport.org වේදිකාව නියම වැඩක් කළා. කෑම, බෙහෙත් හෝ බෝට්ටු වගේ පහසුකම් අවශ්ය අය කොහේද ඉන්නේ කියලා එකම මැප් එකක් මත බලාගන්න මේකෙන් පුළුවන් වුණා. අතුරුදහන් වුණු අය සොයාගන්න වගේම පවතින සම්පත් උදව් අවශ්යම තැන්වලට කාර්යක්ෂම විදියට යොමු කරන්න මේ පද්ධතිය ලොකු පිටුවහලක් වුණා.
මේ හැම පද්ධතියකම තවත් එක වැදගත් දෙයක් තියෙනවා. දැනට මේවා ක්රියාත්මක වෙන්නේ පෞද්ගලික හෝ ස්වේච්ඡා කණ්ඩායම්වල මැදිහත් වීමෙන්. මේවා තවමත් විවෘත මූලාශ්ර (Open Source) මෘදුකාංග විදියට නෙවෙයි තියෙන්නේ. හැබැයි අපි විශ්වාස කරනවා මේ වගේ පද්ධතිවල නියම ශක්තිය සහ හොඳම ප්රතිඵල ලැබෙන්නේ මේවා ‘විවෘත මූලාශ්ර’ බවට පත් වුණොත් විතරයි කියලා. එතකොට ලෝකයේ ඕනෑම තැනක ඉන්න දක්ෂ මෘදුකාංග ඉංජිනේරුවන්ට මේවා තවත් වැඩිදියුණු කරන්න දායක වෙන්න පුළුවන්. ඒ වගේම රජයට වුණත් ඉතාම කාර්යක්ෂම විදියට මේ තාක්ෂණයන් රටේ පද්ධතිවලට සම්බන්ධ කරගන්න පුළුවන් වෙනවා.
අවසාන වශයෙන් අපි හැමෝම තේරුම් ගන්න ඕනේ ‘මට හිතෙන දේ’ නෙවෙයි ‘දත්ත මගින් පෙන්වන දේ’ මත තීරණ ගන්න. අපේ රටේ තරුණ පරපුර ලබා දෙන මේ තාක්ෂණික සහාය නිවැරදිව පාවිච්චි කරනවා නම් ඕනෑම ස්වභාවික විපතකදී හානිය අවම කරගෙන කාර්යක්ෂම විදියට නැගී සිටින්න අපිට පුළුවන්. අනාගතයේදී මෙවැනි පද්ධති තවත් පුළුල් වෙලා සැමට විවෘත වීමෙන් මුළු රටටම විශාල යහපතක් සැලසෙනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙනවා.
ආචාර්ය. පසන් තිලකසිරි – ඕක්ලන්ඩ්
Writer-Dr. Pasan Thilakasiri, an innovative IT/IS professional with 11+ years of experience in system designing, consulting and project management within a variety of global settings. Particular interest in process re-engineering, digital transformation, agile adaptation and open source technologies.
